نیم نگاهی به آیه فبشر العباد(قسمت دوم)
یکشنبه 25 مرداد 1388
باسمه تعالی
با عرض سلام وادب و احترام محضر شما دوستان گرامی و اساتید محترم و فرزانه
خلاصه بحث گذشته:
در پست قبل ما به این نكته اشاره كردیم كه پذیرفتن ال در كلمه القول در آیه شریفه به عنوان ال عهد سوالاتی را برای ما بوجود می آورد من جمله اینكه گوینده در ال عهد ذكر باید قبلاً اشاره به منظور خود داشته باشد و ما برای پذیرفتنش قرینه نیاز داریم.
و اكنون:
سوال دوم:
دومین سوال كه در اینباره به ذهن می رسد اینكه اگر ما منظور از القول را قرآن كریم و تبعیت احسنش را اطاعت از احادیث بدانیم در مورد ایاتی كه روایات تفسیری از معصوم(علیهم السلام) به ما نرسیده است چه باید كرد؟
آیا اگر بر این اساس، بدون روایت صحیح از معصوم(علیهم السلام) به سراغ قرآن كریم برویم آن بخش غیر احسن! ما را گمراه نخواهد كرد؟!؟!
نكته مهم دیگری كه در اینجا رخ می نماید نكته بلاغی است كه در پی بدان اشاره خواهیم كرد.
می دانیم كه زبان عربی زبانی است بلیغ و قرآن كریم هم كه از سوی خداوند متعال نازل شده است بلیغانه ترین و حكیمانه ترین سخن را گزارش می كند.
یك نكته هم كه باید به عنوان مقدمه ذكر كنم اینكه ذر هر زبان ممكن است برخی كلمات بار ارزشی داشته باشند. یعنی دو كلمه هم معنی یكی به جای خوب به كار می رود و دیگری در جای بد.
شما اگر بخواهید از كسی كه قد بلندی دارد مودبانه یاد كنید می گویید رشید. اما اگر بخواهید از او با همین ویژگی یاد كنید می گویید: دراز.
سخن در ایه فبشر العباد الذین یستمعون القول فیتبعون احسنه است.
نكته مهم بلاغی كه در اینجا به نظر می رسد این است كه خداوند متعال در این آیه فرموده اند القول كه در واقع اعم از سخن ارزشی و غیر ارزشی است.
خداوند در مورد سخن فرستادگان خود در قران كریم از لغت قول و مشتقاتش بهره برده است مانند سخن حضرت موسی كه می فرماید:
ُوَ احْلُلْ عُقْدَةً مِّن لِّسانى* یفقهوا قولی*
گره از زبانم بگشا تا زبانم را بفهمند.(طه،27_28) [1]
و نیز در بسیاری از آیات حضرت حق متعال در مورد كافران از همین لغت استفاده كرده اند مانند آیه 181 آل عمران، كه می فرماید:
لَّقَدْ سمِعَ اللَّهُ قَوْلَ الَّذِینَ قَالُوا إِنَّ اللَّهَ فَقِیرٌ وَ نحْنُ أَغْنِیَاءُ
مسلماً خداوند، سخن كسانى را كه گفتند: «خدا نیازمند است و ما توانگریم»، شنید.[2]
[1] . برای اطلاع بیشتر از كاربرد ارزشی قول به آیات زیر نگاه كنید، بقره31، محمد21، احزاب70، یس58، نور51، ممتحنه4، و... .
[2] . برای اطلاع بیشتر از این دست كاربرد ها بنگرید: توبه30، یونس65، رعد5، یس76، حجرات14 و ... .
